طبیعت سرسبز، همیشه جزو گزینه های اصلی سفر به شمار می رود و جنگل نمود این سبزینگی است. ارسباران نام منطقه ای وسیع، جنگلی و کوهستانی در شمال غربی آذربایجان شرقی است. این منطقه به دلیل وسعت فراوان مرز مشخصی ندارد؛ در کل می توان این گونه گفت که: ارسباران منطقه بین شهرستان کلیبر تا سیه رود و از شهرستان اهر در جنوب تا رود ارس در شمال است. این سرزمین زیبا، از چشم اندازهای خارق العاده، طبیعتی بکر و دست نخورده و دیدنی هایی مجذوب کننده بهره مند است که گردشگران و مسافران را هنگام مشاهده این زیبایی ها حیرت زده می کند.

 

جغرافیای ارسباران

جنگل های ارسباران به عنوان زیست کره به ثبت یونسکو رسیده است. به دلیل اینکه این منطقه از ارتفاع بالایی برخوردار است، آب و هوای متفاوتی در آن حکم فرما است. این سرزمین های سبز کوهستانی، قسمت های وسیعی از ناحیه شمال غربی ایران را به خود اختصاص داده اند و استان آذربایجان شرقی را سرسبز کرده اند.
مناطق کوهستانی ارسباران در همسایگی کشورهای ارمنستان و جمهوری آذربایجان واقع شده اند. تنوع گیاهی در جنگل های ارسباران بسیار زیاد است و دارای پوشش گیاهی فراوانی است. بارش باران در جنگل های ارسباران بیشتر از میانگین بارش سالانه در مناطق شمال غربی ایران است. بارندگی فراوان و جاری بودن چندین چشمه و رودخانه موجب شده تا ارسباران را با نام هایی مثل قره داغ بشناسند؛ زیرا، جنگل انبوه باعث سیاه دیده شدن کوه ها می شود.

 

نمایی از کوه های جنگل های ارسباران

تصویر ارتفاعات جنگل های ارسباران و ابرهایی که آن را احاطه کرده اند.

 

پیشینه تاریخی ارسباران

در جنگل های ارسباران آثار تاریخی زیادی نظیر: قلعه بابک، قلعه پشتو، قلعه جوشین، دژ قهقهه، بقعه شیخ شهاب الدین اهری، قصر آیینه لو وجود دارد. کلیساهای زیادی نیز با قدمت ۱۰۰ سال در این منطقه وجود دارند که از معروف ترین آنها می توان به کلیسای آینالو، کلیسای وینق و کلیسای ناپشته اشاره کرد.
جنگل ارسباران در گذشته به نام های های مختلفی از قبیل: ارسبار،آرازبار، قراچه داغ یا قره داغ نامیده می شد. معروف ترین جاذبه ی تاریخی ارسباران که زبان زده خاص و عام است، قلعه ی بابک است. این قلعه در گذشته مقر فرماندهی سردار دلیر ایرانی، بابک خرمدین بوده است.
بابک خرمدین حدود ۲۰ سال با خلیفه عباسی جنگید و در برابر ظلم های این قوم مقاومت کرد. از نام های دیگر قلعه بابک می توان به ( دژ جمهور ) و ( قلعه بذ )اشاره کرد.

 

تصویر قلعه بابک در جنگل های ارسباران

قلعه بابک از معروف ترین دیدنی های جنگل های ارسباران

پوشش گیاهی و جانوری جنگل های ارسباران

جنگل ارسباران تنوع جانوری زیادی دارد و در حال حاضر به عنوان پارک ملی شناخته می شود. در این حین باید توجه داشت که این منطقه به علت شکنندگی و چشم انداز های بکر در سال ۱۳۵۰ و ۱۳۵۲ به عنوان منطقه ممنوعه و سپس منطقه محافظت شده، تحت نظارت و حفاظت اعلام شد.
۳۸گونه خزنده ، ۲۲۰ گونه پرنده ، ۵ گونه دوزیست ، ۴۸ گونه پستاندار و ۲۲ گونه ماهی در این منطقه زیبا زندگی می کنند. از پستانداران جنگل ارسباران می توان به خرس قهوه ای، وشق (سیاه گوش)، پلنگ، کل و گراز اشاره کرد. کبک، قرقاول، مرغ قفقازی سیاه یا قره خروس قفقازی و پرندگان شکاری مختلف از جمله پرندگان این منطقه هستند.
یکی از مهم ترین مأموریت های پارک ملی ارسباران حفاظت و احیای نسل مارال(نوعی آهو) است. در همین راستا هفت رأس مارال از پارک ملی گلستان به این منطقه انتقال یافت و در زمینی به وسعت هفت هکتار در مرکز تحقیقاتی آینالو رها شدند.
در کنار تنوع جانوری جنگل های ارسباران، این منطقه از تنوع گیاهی زیادی بهره مند است. ارسباران دارای تنوع گیاهی و قارچی بالایی است و گفته می شود که از دو هزار و چهارصد گونه گیاهی که در آذربایجان یافت شده حدود هزارو چهارصد گونه آن مربوط به جنگل های ارسباران هستند.
از درختان این منطقه می توان به به بلوط، زرشک، انار وحشی، سیب وحشی،گلابی وحشی و بوته های تمشک و زغال اخته اشاره کرد. میوه بومی این جنگل نیز قره قات نام دارد که یک میوه ترش مزه است و هر بوته آن در سال ۳ تا ۴ کیلو میوه می دهد و میوه های آن در اواسط تابستان می رسند.
در این منطقه پانزده درصد از گونه های گیاهی کشور وجود دارد و بیست درصد از آن ها زینتی، ۴۶ درصد از آن ها کاربرد دارویی و ۱۷ درصد تغذیه ای هستند. در این بین ۲۸ درصد از گیاهان این منطقه را علوفه تشکیل می دهند و ده درصد از این میزان گیاهان حفاظت شده را شامل می شوند و پنج درصد نیز گیاهان صنعتی هستند.

 

بهترین مکان های گردشگری شهر تبریز

 

جنگل های ارسباران و منطقه محافظت شده ارسباران

تصویر بخشی از منطقه محافظت شده جنگل های ارسباران

 

مکان های دیدنی ارسباران

جنگل های ارسباران دارای آثار تاریخی ارزشمند است که مسافران و گردشگران برای بازدید آن به این منطقه گردشگری و تفریحی سفر می کنند که از جمله این بنا های تاریخی و کهن می توان به (دژ طوماسیاش) ، (کلیسای نازینی) و قلعه بابک اشاره کرد.
دره جنگلی مکیدی، گوشه دیگر از جنگل های ایران در شهرستان کلیبر است که زیبایی وصف ناپذیری دارد. پارک جنگلی مکیدی، در این دره سرسبز و خوش آب و هوا قرار دارد و یکی از بهترین گزینه های گردشگری در استان آذربایجان شرقی محسوب می شود.
در این دره چشمه های متعددی وجود دارد که به آن حیات بخشیده اند؛ سخاومت زمین در این پارک جنگلی غوغا می کند و درختان در آغوش یکدیگر قد کشیده اند.
در دل جنگل های ارس باران مکان های دیدنی ای وجود دارد که کمتر کسی از آن ها اطلاع دارد. یکی از این مکان ها آبشار شیر آباد (الماسی در عمق جنگل) است. از دیگر مکان هایی که لازم است بشناسیم، کلیسای آینالو و کمپ آینالو (استراحتگاهی در جنگل های ارس باران) است.

 

بهترین زمان سفر به جنگل های ارسباران

جنگل های ارسباران به دلیل خشک ، سرد و کوهستانی بودن در فصل پاییز و زمستان برای سفر توصیه نمی شود. در فصل بهار نیز با این که هوا گرم تر می شود و زمین ها سبزو درختان پر برگ هستند اما در نواحی مرتفع، گردش و تفریح را سخت می کند.
بهترین زمان برای سفر به جنگل های ارسباران، اواخر فصل بهار تا اواخر فصل تابستان است.

 

چگونه به جنگل های ارسباران برویم؟

بیشتر مسیر هایی که به جنگل های ارسباران منتهی می شوند از جاده های بین روستایی هستند که بیشتر خاکی و فاقد امنیت لازم هستند.
بهترین و سریع ترین مسیر برای مسافران و گردشگرانی که می خواهند با خودرو به جنگل های ارسباران سفر کنند، جاده کلیبر به عاشقلو است که در نهایت به جاده مرزی و رود ارس منتهی می شود.

 

تصویر جاده جنگل های ارسباران

جاده زیبا منتهی به جنگل های ارسباران

 

سخن پایانی

جنگل های ارسباران جزو زیبا ترین مناطق گردشگری و منابع طبیعی ایران است که به همگان توصیه می شود حداقل برای یک بار هم که شده به آن جا سفر کنند و از طبیعت بکر و زیبای آن نهایت لذت را ببرند.