بروزرسانی شده در تاریخ: ۱۴۰۰/۰۴/۰۱

بوستان ملی دز در ۲۰ کیلومتری شرق جاده ترانزیتی اهواز – شوش جای‌دارد. این حوزه‌ بوسیله حیطه حفاظت شده دز از شمال و جنوب به یکدیگر متصل شده‌است. حیات وحش بی نیاز در کنار دید اندازهای خارق العاده مانند: رودخانه و برکه این حیطه را به یکی‌از جاذبه های طبیعی با اهمیت استان خوزستان مخصوصا از حیث حیات وحش تبدیل نموده است.

از آن جهت که بوستان ملی دز به وسیله حیطه حفاظت شده دز اشراف شده است، محیط بانی ها از هر دو زیستگاه حفاظت می نمایند. این بیشه ها یکی‌ از زیستگاه های اساسی دسته نادر گوزن زرد رنگ اهل ایران می‌باشد.

وسعت حیطه حفاظت شده دز ۱۷ , ۸۹۵ هکتار است. جزئی از این حوزه‌ طی مصوبه شماره ۳۲۹ شورای محیط زیست، با وسعت ۵۳۰۱ هکتار در مورخ ۱۳۸۹/۹/۲۲ تحت عنوان بوستان ملی دز اعلام شد.
رودخانه دز در پیچ وخم های مسیر خویش، بیشه زیبایی را خلق نموده است. رودخانه، فضای سبز، کوه ها و تپه ها، دشت ها و جانوران متفاوت هر کدام سهمی گوناگون در این منظره دارا‌ هستند. گوزن زردرنگ ایرانی که از نادرترین و گران بها ترین پستانداران ایران و عالم به حساب آورده می شود از مهم ترین موجودات زنده این حیطه است.

گونه های خارپشت، خفاش، روباه، راسو، گورکن، کفتار، گرگ، شغال، دراج , کبوتر جنگلی، فاخته، یاکریم، لیکوتالابی، لیکو معمولی از پستانداران و پرندگانی می باشند که درین ناحیه معاش می نمایند.

بیشتر بدانید: اگر مایل به کسب اطلاعات بیشتر درمورد پارک های جنگلی هستید می توانید به این صفحه مراجعه کنید.

 

خصوصیت گیاهی بوستان ملی دز

بوستان ملی دز دربرگیرنده گونه های خاصی از بیشه های گرمسیری و نیمه گرمسیری است که رودخانه دائمی دز را در بر گرفته است. این بیشه ها بازمانده بیشه هایی است که در جلگه های جنوبی سلسله جبال زاگرس روئیده و تاکشورهای عراق، سوریه و لبنان کشیده شده‌است. گونه های طبیعت و درختچه ها و دسته های بوته ای دربرگیرنده سریم، جاز، لگجی، تمشک، استبر، یونجه، شبدر، جو وحشی و … دراین ناحیه پرورش می نمایند.

 

انواع شاخص جانوری

شاخص ترین گونه جانوری این حیطه گوزن زردرنگ است، ولی سالهاست مورد مستندی از وجود گوزن زردرنگ دراین ناحیه گزارش نشده است البته مواقعی غیر فیلم مستند از مشاهداه این نوع به وسیله اشخاص محلی گزارش شده‌است.
پروژه احیاء و انتشار گوزن رنگ زرد اهل ایران در تارنما نشر و رویش میانرود دزفول از سال ۱۳۸۷ با انتقال ۲۱ مرکز گوزن زردرنگ از جزیره اشک دریاچه ارومیه آغاز و مبنی بر پایانی سرشماری در سال ۱۳۹۴ تعداد ۴۰ راءس گوزن رنگ زرد در‌این وبسایت شمارش شده است .
بقیه اشکال جانوری حوزه‌ پارک ملی دز عبارت اند از : گراز، گرگ، اردک عسل خوار، گربه جنگلی، خارپشت، روباه و گونه های طیوران مهاجر و ساکن.

 گونه ی گوزن زرد در پارک ملی دز

تصویر گونه گوزن زرد در پارک ملی دز

 

خصوصیت و سیمای همگانی پارک ملی دز

ارتفاعات : حوزه‌ نواری شکل پارک ملی دز بطور کلی در زمین ها مسطح دو طرف رودخانه واقع شده و فاقد هرگونه کوه و دره است. فقط در ضلع غربی رودخانه تپه ماهوری است و از تپه ماهورهای کم ارتفاع ساخته شده شده‌است .
دشت ها : اطراف ناحیه دز را زمین ها مسطحی اشغال نموده که به علت برخورداری از خاک حاصلخیز، دارنده کشاورزی آبی رنگ مکانیزه است.
بیشه : بوستان ملی دز دربرگیرنده اشکال خاصی از بیشه های گرمسیری و نصفه گرمسیری است که رودخانه مستمر دز را در بر می گیرد.

 

رویدادهای حوزه‌ پارک ملی دز
  1. اولین زادآوری گوزن رنگ زرد اهل ایران در سال ۱۳۹۲ در وبسایت انتشار و در اردیبهشت میانرود رشد یافت.
  2. آزاد سازی گربه جنگلی گرفتار در تله باغداران، در زیستگاه دارای اهمیت است.
  3. دستگیری شکار‌چی چهار قطعه پرنده حمایت شده دراج در تیرماه ۱۳۹۲
  4. خلع دست زمین خواران از ۲۳ هکتار از زمین ها تصرف شده در ناحیه حفاظت شده دز در مرداد ۱۳۹۲

 

تعارضات و تهدیدها حیطه

پرورش جمعیت و توسعه و گسترش سکونت گاه ها، عمل تولیدی و خدماتی و هم زمان طلبی بعضی از اشخاص حیطه، بوستان ملی، دز را هر سال، در معرض تخریب و تصرفات غیرقانونی اشخاص سود جو  قرار می‌دهد.

ورود دام های بیش تر از گنجایش چرا و وقوع حریق سوزی به جهت خشکسالی در بیشه از کارداران جزو تهدیدهای حیطه پارک ملی دز است. جاده کمپانی کشت و صنعت کارون با عبور از میانه حیطه آنرا به دو نیم تقسیم کرده که این خود تهدید دیگری است.

 

اهمیت تاریخی حوزه‌

محل پرستش چغازنبیل در حوالی این حوزه‌، دیرینه ترین و اصلی ترین بنای خشتی و آجری عالم است که از زمان ایلام وسط به یادگار باقیمانده است. همینطور پل ساسانی تحت عنوان کهن ترین پل عالم، آسیاب های دزفول، بقاع سبزقبا، بقاع محمد بن جعفر طیار در شهر دزفول در اطراف حوزه‌ از سایر اثرها مذهبی – تاریخی به شمار می‌روند . شیلاب یعقوب، شیلاب باقر و نهر عجیرب از سایر منظرگاه های زیبای حیطه پارک ملی دز هستند.

 

حالت مکانی

بوستان ملی دز در شمال استان خوزستان و در محدوده شهرستان شوش واقع است. پارک ملی دز با ارتفاع حدود ۱۵۰ کیلومتر از سردار آباد دزفول آغاز و در امتداد رودخانه دز به طرف جنوب تا عنافچه نزدیک اهواز امتداد دارد ( در بیست کیلومتری شرق جاده ترانزیتی اهواز – شوش ). این ناحیه از شمال به هفت تپه، از شرق به شوشتر، از غرب به حسین آباد شوش دارای ارتباط است.